Geur van die lewe

Foto: DWV

Geur van die lewe

Ek raak aan die laventelbos

en ruik die skemerblou jare

wat stadig verbygegaan het.

.

Ek loop by die jasmyn verby

en voel die vreugde

van ’n wit massa kinderstemme.

.

Ek vou die suurlemoenblaar

in my vingers

en stap terug in my kinderdae

toe ek ’n lemoen gesuig het

asof dit my moeder se bors was.

.

Ek loop in die groeiende jong-groen gras,

my voete lig

met die stuwende voetstappe

van ’n lank vergete dans.

.

Ek streel oor jou hare

en weet dit is nou;

my hele lewe ruik na jou.

Geneesde wonde

q

Geneesde wonde. Grafika: DWV

Geneesde wonde

.

Dit moet ’n stormwind gewees het

wat die tak uit die boom

geskeur het.

Nou, baie lank daarna

is die wond toegegroei,

feitlik nie meer sigbaar nie.

.

Die seun wou die wors optel

en terugsit op die rooster,

maar toe klap die onderwyser

hom deur die gesig,

gedink hy wou die wors steel.

.

Toe hy haar wou soen,

het sy terug gesoen

maar hom toe vertel

dat sy verloof gaan raak

aan Jan.

.

Na al die jare in sy kantoor,

roep die voorsitter hom in

en vertel hom in ’n paar sinne

dat hy voortaan

nie meer daar werk nie.

.

Hulle het gesê

die manuskrip sal nie teruggestuur word nie.

Hulle het nie,

en ook niks laat weet nie.

.

Die boom se wortels

is diep, ver die donkerte in,

vanwaar dit water bring

en voeding  vir sy hoogste blare

wat aangroei in die son,

nuut soos ’n pasgeborene

wat die kleure en klanke en geure van die lewe

vir die eerste keer beleef met pyn

en die vreugde

van die moederbors.

Skuilte

Ek vul tydelik ‘n niks. Grafika: DWV

Skuilte

In ligte laaie 

is die son vandag.

Die dag brand 

in woord en daad 

en in elke mens se saad.

Ek is vuur en vlam

in hierdie dag;

binne my brand 

stowwe tot gedagtes:

posduiwe wat stroom uit 

hulle hokke 

op pad met boodskappe 

na ander hokke.

My gemoed 

is voëlvry verklaar;

ander maak daarop jag 

sodat ek moet skuil 

tussen die yslike trillende vorms 

van woorde soos deursigtige kremetartbome.

Wat is dié?

’n Holte.

Nou skuil ek 

en vul tydelik 

’n niks.

Insig van die viroloog

Kouse van analitiese denke

Insig van die viroloog

.

Voor enigiets anders

het die viroloog

sy kouse van analitiese denke

aangetrek.

Daarsonder

sou hy net rondplons

in die primoridiale sop

van ongevormde gedagtes.

.

In sy kouse

het hy badkamer toe gestap

en met elke tree

gedink oor die virus se venynige lyfie.

.

Hy het sy gesig

met koue water gewas

en in sy geestesoog

die skurwe dop van die dingetjie bekyk.

.

Terug kamer toe

om skoene aan te trek.

Sy tone en kouse

het ’n subtiele gesprek

begin voer

tot by die laboratorium.

.

Daar het die viroloog

met ’n glimlag

besef

presies watter sout

jy op die klein pes

se stert kan gooi.

In vlug – Octavio Paz

Herinneringe van die wind

Al vuelo (1)

Octavio Paz

.

Naranja

.

Pequeño sol

quieto sobre la mesa,

fijo mediodía.

Algo le falta:

noche.

.

Lemoen

.

Klein son

stil op die tafel,

ewigdurende middag.

Daar sterf iets:

nag.

.

Dagbreek

.

Op die sand

het die voëls geskryf:

herinneringe van die wind.

.

Sterre en kriek

.

Die sterreruim is groot.

Daar bo is wêrelde gesaai.

Onversteurd

boor die kriek

reg deur die nag in.

.

Uit Spaans vertaal deur De Waal Venter

SKEUR

Skeur

.

Vesels trek los

van mekaar,

die papier skeur.

Die een hand trek eenkant toe,

die ander hand anderkant toe,

trek

die papier van mekaar.

.

Wat ’n vel was,

is nou twee

stukke,

elkeen met ruwe skeurkante.

.

In elke geskeurde kant

is daar die kode

van ’n verhaal,

’n lewe

wat voortgaan

en telkens weer

skeur.

Sonder en met

Groen olifant

Sonder en met

.

Sonder bril

staan die groen olifante

buite en fluister in mekaar se ore.

Klein Middeleeuse ridders

skeer verby,

lig soos lig

ten spyte van hulle ysterpantserklere.

.

’n Sopraan op een olifant se rug

sing treffend

iets uit ’n Mozart-opera

op drie note.

.

Vandag hang die see hoog

bokant ons koppe

en druis

met die gedempte ongeduld

van ver verkeer.

.

Met my bril

staan die bome buite

byna stil.

Hier en daar roer ’n takkie

onder die wip van ’n houtkapper,

die sprong van ’n kakelaar.

’n Fiskaal sing drie 

treffende note.

.

Hoe lê die een wêreld

in die holte van die ander.

Los

Los

.

In die loop van die dag

hou die filosoof

die gedagte

los in sy hande.

’n Janfrederik

wat af en toe woel

om los te kom,

sy snawel oopsper, 

maar dan weer stil word.

.

Hou losweg vas,

weet die filosoof,

anders kan jy

die klein lewe dooddruk.

.

In sy hande

losweg vasgehou –

die gedagte se oranje borsie

pols met oorvloedige,

maar onbekende lewe.

.

Ek kan jou nie peil nie,

sê die filosoof 

en maak sy hande oop.

.

Net vir ’n oomblik

bly die voël sit

en die filosoof begin verstaan.

Dan, in ’n sekonde wat verskiet,

is hy weg, op in die lug.

.

Die filosooof kyk sonder woorde

na sy leë hande.

Tranströmer se Lied

q

Pyl met oopgesperde oë. Grafika: DWV

Sång

.

Tomas Tranströmer

.

Den vita skaran växte: måsar trutar

i dräkt av segelduk från döda skepp

men fläckad av förbjudna kusters rökar.

.

Lied

.

Die wit skare groei aan: seemeeue

geklee in die seildoek van dooie skepe

maar besoedel deur die rook van verbode kuste.

.

Skel gille rondom die afval van ’n skuit!

Dig op mekaar vorm hulle ’n vlagsein

wat sê: “Hier is buit”.

.

En die meeue stuur oor die watervlaktes

met bloutes wat weggly in skuim.

Dwars oor trek ’n fosforpad son toe.

.

Maar in sy verlede het Väinämöinen gereis

oor die wye glinsterende see van vergane lig.

Hy ry. Die perd se hoewe bly droog.

.

En agter hom: die woud groen van sy sang.

Met ’n eik in sy duisendjarige sprong.

Die groot meul aangedryf deur voëlgesang.

.

En elke boom gevang in sy eie geruis.

Met groot dennekeëls glimmend in die maanlig

terwyl die den ver buite verlig raak soos ’n vuurtoring.

.

Dan staan die Ander op met sy towerspreuk

en vlieg die pyl met oopgesperde oë

die lente in soos ’n voëlvlug.

.

In ’n dooie sekonde waarin die perd skielik verstyf

en galop oor die waterlyn soos

’n blou wolk onder weerlig se voelhoring.

.

.

(Uit Sweeds vertaal deur De Waal Venter)

.

AANTEKENING:

Hierdie deel van die “Lied” is ’n fragment van ’n lang gedig wat Tomas Tranströmer geskryf het. Dit verskyn nie in die bundel vertaalde gedigte “Alles keer om” nie.

.

Hierdie gedig van Tranströmer is geïnspireer deur die Finse epiese gedig, die “Kalevala”. Tranströmer het die volgende kommentaar gelewer aan die einde van sy gedig:

.

KOMMENTAR:

Det mystika inslaget kommer från Kalevalas sjätte sång.

(Die mistieke inslag kom uit die sesde Kalevalas lied).

.

Die Kalevala is ’n negentiende eeuse epiese gedig wat die navoser Elias Lönnrot saamgestel het uit Kareliaanse en Finse orale volkslegendes en mitologie. Dit vertel die verhaal van die Skepping van die Aarde. Dit beskryf die reise en stryd van verskeie volkere uit die verre verlede, asook die diefstal van die mitiese masjien, Sampo, wat veronderstel was om welvaart te kon skep.

.

Baie dele van die verhale bevat ’n karakter wat soek na lirieke (liedere en towerspreuke) om een of ander vaardigheid te bekom, soos om ’n boot te bou, of om met ysterware te werk. Die verhale bevat beskrywings van towerpraktyke en sang. Ander weer handel oor hartstog, romanse, ontvoering en verleiding. Die protagoniste in die verhale moet dikwels take verrig wat onredelik en feitlik onmoontlik is en wat hulle dikwels nie regkry nie – dit lei dan tot tragedie en vernedering.

.

Väinämöinen is ‘n halfgod, held en die sentrale karakter in die Finse folklore en die hoofkarakter in die nasionale epos Kalevala deur Elias Lönnrot. Väinämöinen word beskryf as ‘n ou en wyse man, en hy besit ‘n kragtige, magiese sangstem.

.

Bron: Wikipedia

Dieselde wolke bly nooit dieselfde nie

Dieselfde wolke. Foto: DWV

Dieselfde wolke bly nooit dieselfde nie

.

In die boom

se skaduwee sit ons

op die gras

en kyk na die reisende wolke.

.

Ek kan nie jou gedagtes sien nie,

en jy sien nie myne nie.

Joune, dink ek, kan daardie wolk wees –

daardie rondings aan die voorkant

kan wees

wat jy dink

van wat ek gister gesê het.

.

Daar verander dit –

dink jy dan nou anders?

Kyk hoe rek dit uit aan een punt,

dink jy dan nou

vinnig êrens heen?

.

O, die res kom by,

jou gedagtes is nou weer

almal bymekaar.

.

As ek jou vra wat jy dink,

sal jy my kan sê,

of sal jy net opkyk

na daardie stadig walsende wolke?